Nieuwsbrief Trynwâlderein
Nummer 37
december 2025

Uit de inhoud

Terugblik

• Lezing 13 november over dementie – goede zorg na de diagnose
• Een geslaagde Sinterklaasbingo
• Vernieuwde zelfredzaamheidscheck komt binnenkort online
• Stand van zaken onderzoek naar werving van vrijwilligers

Vooruitblik

• Lezing Suzanne Biewinga op 5 februari 2026
• Stand van zaken Thuis in de Trynwâlden
• Tryn’s Ferfier komt eraan

---

Vrienden van Trynwâlderein

---

Het bestuur van Trynwâlderein wenst u allen
fijne feestdagen en een
voorspoedig 2026

---

---

Terugblik lezing 13 november 2025

Dementie – goede zorg na de diagnose

Na een diagnose dementie begint vaak een periode vol vragen, wat betekent dit voor mij, en voor de mensen om me heen? Welke ondersteuning en zorg zijn er mogelijk?

Liesbeth Hempenius en Maria Koop vertellen ons over dementie en de gevolgen, en ook over wat zij vanuit hun vakgebied kunnen betekenen.

Liesbeth is als klinisch geriater verbonden aan het Frisius MC. Dit medisch specialisme houdt zich bezig met de zorg voor kwetsbare ouderen. Er is samenwerking in een team met diverse specialisten en therapeuten.

Mariais als casemanager dementie werkzaam vanuit thuiszorg Het Friese Land. Zij zijn, net als andere zorgorganisaties, aangesloten bij het Netwerk Dementie Friesland. Elke casemanager heeft een eigen werkgebied.
Als casemanager bezoekt ze mensen thuis. Ze spreekt met de persoon met dementie, en ook met de naasten, met de bedoeling thuis zo goed mogelijk te kunnen samenleven.

De lezing werd bezocht door 45 mensen. Liesbeth en Maria hebben veel informatie gedeeld en er was herkenning bij ieder. Er kwamen de nodige vragen vanuit het publiek die goed beantwoord konden worden.
Hieronder een korte weergave van wat er zoal is besproken.

Dementie treft 1 op de 5 mensen, bij vrouwen is dit 1 op de 3. Hoe ouder we worden, hoe groter de kans op dementie. En 75% van deze mensen woont thuis.
Een onderzoek kan worden gedaan op de geheugenpoli. Met behulp van lichamelijk onderzoek en enkele testen kan een diagnose worden gesteld.
Bij dementie zijn er een verminderde hersenfunctie en problemen in het dagelijkse leven. De geheugenproblemen nemen toe in de loop van de tijd en er zijn geen andere verklaringen te vinden voor deze verschijnselen.  

Er zijn meerdere vormen van dementie, bij 70 % van de mensen gaat het om de ziekte van Alzheimer, bij 15 % om vasculaire dementie, bij 10% om Lewy Body dementie. En er zijn 5% minder voorkomende vormen. 

De diagnose heeft grote invloed in het dagelijkse leven. Medicatie kan soms licht afremmend werken, echter niet genezen. Van belang zijn gezond eten, sociaal actief blijven en in beweging zijn. 

Een casemanager dementie biedt begeleiding en wordt een vaste contactpersoon thuis. De casemanager ondersteunt met advies en informatie, passend bij de persoon en bij de situatie. Er is begeleiding mogelijk bij hoe om te gaan met de ziekte en de situatie. En wanneer het nodig is coördineert en bewaakt de casemanager de nodige hulp en/of voorzieningen. 

Belangrijk adviezen in het omgaan met iemand met dementie:
– positief benaderen
– stress vermijden
– niet teveel prikkels
– gezonde leefstijl
– humor
– help ongemerkt
– praat over vroeger

Voor de mantelzorger helpt het om de persoon van vroeger voor ogen te houden. Probeer ook anderen in te schakelen, voor een bezoekje en/of erop uit te gaan. Zorg voor rust en regelmaat in de vertrouwde omgeving. En vooral: Vergeet jezelf niet!

Ook is er bij deze bezoeken van de casemanager aandacht voor de nabije toekomst en voor kwaliteit van leven. En voor wie er mag spreken/handelen namens mij, als ik dementie heb.

Ieder met een diagnose dementie kan aanspraak maken op deze ondersteuning door een casemanager, deze wordt vergoed vanuit basisverzekering.

Voor mensen met dementie, voor mantelzorgers en ook voor professionals is uitgebreide informatie over dementie te vinden op de website www.levenspaddementie.nl

Met dank aan bezoekers, en Liesbeth en Maria

---

Een geslaagde Sinterklaas BINGO op 2 december

Met 42 deelnemers was de bingozaal weer goed gevuld. Het was natuurlijk geen gewone bingo, Sinterklaas was weer in het land en hieraan werd op deze 2e decemberdag aandacht geschonken. Niet de goedheiligman zelf, maar één van zijn pieten verblijdde ons met een bezoekje. De pepernoten werden met gulle hand gegeven. Maar er moest ook bingo gespeeld worden. Opnieuw ging er per ronde een gewonnen voedselpakket met iemand mee naar huis.
Tijdens de pauze werd er een verloting gehouden en zoals het een leuke sinterklaasdag betaamt kreeg elke deelnemer een chocoladeletter. Al met al was het opnieuw een erg geslaagde middag. Eens te meer is gebleken dat men graag bij elkaar komt voor een gezellig samenzijn.

De activiteiten commissie

De data voor de bingo in 2026 zijn: 20 januari, 3 maart, 14 april en 26 mei.

---

Hoe zelfredzaam ben ik nog?
Trynwalders checken zichzelf met een spraakgestuurde app!

Hoe kunnen we op een fijne, verantwoorde wijze langer thuis blijven wonen? Het is niet alleen de uitdaging die Stichting Trynwâlderein zich tot doel stelt. Ook het Leeuwarder ICT-bedrijf Lable houdt zich hier mee bezig. 

Zij ontwikkelden een digitale toepassing die mensen op een laagdrempelige manier helpt zicht te krijgen op hun leefsituatie: wat gaat goed, en waar is misschien wat hulp bij nodig? Van familie, buren of een hulpmiddel zoals een scootmobiel, sensor of buurtapp? De zelfredzaamheidscheck komt binnenkort online.

Acht inwoners van de Trynwâlderein hebben deze digitale toepassing de afgelopen periode – van juli tot november – een aantal keren getest: is de toepassing gebruikersvriendelijk? Zijn de vragen begrijpelijk en brengt het de situatie van de persoon goed in beeld? Krijgt de deelnemer uiteindelijk een passend advies? Deelnemers konden kiezen om hun antwoorden ‘gewoon’ te typen, of het juist in te spreken. De toepassing is namelijk spraakgestuurd te bedienen voor hen die dat gemakkelijker vinden dan een toetsenbord. 

Na elke testsessie deelden zij hun positieve en kritische punten, waarna de programmeur van Lable de belangrijkste verbeteringen direct verwerkte. Het onderzoek wordt uitgevoerd door Hetty Kazimier, promovenda aan NHL Stenden, samen met studenten van opleiding Verpleegkunde.

De uitkomsten?

In het algemeen waren de deelnemers positief over de digitale zelfcheck: men wist zich er aardig zelfstandig mee te redden en de meeste vragen gaven een redelijke afspiegeling van iedere persoonlijke woon- en leefsituatie. Een van de deelnemers gaf aan: “Het heeft me op bepaalde punten geholpen meer inzicht te krijgen in mijn situatie en wat ik daar nu alvast aan zou kunnen doen”. 

Natuurlijk waren er ook verbeterpunten: spraakbediening was soms wennen en instabiel internet hinderde de werking. Inhoudelijk vonden sommigen de adviezen soms wat algemeen; deze mochten meer op de persoonlijke situatie worden afgestemd. 

Men waardeerde dat de toepassing steeds werd aangepast aan wat zij als belangrijkste verbeterpunten zagen: hun feedback werd serieus genomen. 

Een van interessante discussiepunten ging niet over de toepassing zelf. De deelnemers vroegen zich terecht af: in welke situatie pak je deze toepassing erbij? Want als alles thuis goed gaat, waarom zou je deze check dan doen? Alles gaat toch goed? Maar wachten tot er echt iets misgaat wil je toch liever voorkomen..

Daarom stelden deelnemers voor de check te introduceren bij lokale bijeenkomsten, zoals een SeniorenWelzijnsmarkt, informatieavonden of een Digivitaler training. Mogelijk kunnen ook de dorpsondersteuners hier een rol in spelen. Zo kunnen meer inwoners zich tijdig laten adviseren over veilig en comfortabel thuis wonen.

Lable en NHLStenden bedanken Trynwalderein en specifiek de deelnemers zeer voor hun waardevolle bijdrage de afgelopen maanden. Het heeft de ontwikkeling van de check een belangrijke ‘boost’ gegeven. De ontwikkeling gaat nog verder, met het streven eind 2026 een gereed product te hebben. Dan laten we graag zien wat het uiteindelijk geworden is.

---

Stand van zaken onderzoek naar de werving van vrijwilligers

In de nieuwsbrief van september hebben wij, Felicia en Carlijn, onszelf aan jullie voorgesteld. Als studenten bij NHL/Stenden doen wij onderzoek naar de werving van vrijwilligers bij Trynwâlderein. Inmiddels zijn we een aantal maanden verder en willen we graag met jullie delen wat we tot nu toe hebben gedaan. 

De afgelopen periode hebben we verschillende methoden ingezet om inzichten te verzamelen. Zo hebben we interviews gehouden met betrokkenen en twee enquêtes uitgezet onder zowel geïnteresseerden als mensen buiten de stichting. De verkregen informatie is geanalyseerd met behulp van een thematic analysis (citaten worden gekoppeld aan codes en later aan thema’s om zo informatie in beeld te krijgen). Afgelopen week hebben we onze laatste twee methoden toegepast: Brainwriting (deelnemers vanuit verschillende functies schrijven individueel ideeën op voor een probleem, zo ontstaan verschillende invalshoeken) en een Decision Matrix (een overzicht waarin ideeën naast elkaar worden gezet en vergeleken, zodat duidelijk wordt welke het beste passen). Ondertussen zijn wij druk bezig met de verslaglegging. 

We kijken ernaar uit om de resultaten met jullie te delen tijdens onze eindpresentatie op 16 januari. 

Tot slot willen wij jullie graag fijne feestdagen en een gelukkig en gezond nieuwjaar wensen. Tot in het nieuwe jaar! 

Met feestelijke groeten, Felicia Bouwens en Carlijn Vallinga

---

Vooruitblik
Lezing Suzanne Biewinga over “Ouder worden als (andere) ervaring”

Op uitnodiging van Trynwâlderein houdt filosoof Suzanne Biewinga op 5 februari een inleiding over ‘Ouder worden als (andere) ervaring’. 

In de vergrijzende samenleving van de 21^e eeuw is de vraag naar betekenisvol ouder worden uiterst actueel. Traditionele antwoorden op deze vraag passen niet bij de nieuwe werkelijkheid van de huidige tijd. Gangbare clichés bieden evenmin een handvat: ouder worden is niet ‘jong blijven’ en betekent evenmin alleen maar verlies en verval. Maar wat is het dan wel? 

Filosoof Suzanne Biewinga pleit in haar inleiding voor een nieuwe manier van spreken over ouder worden, aansluitend bij de ervaring van ouderen zelf. Zij baseert zich daarbij op tal van filosofische groepsgesprekken met oudere mensen en op hedendaagse en antieke denkers. Door de ervaringen, inzichten, zorgen en verlangens van ouderen centraal te stellen, komt ze tot heldere inzichten over wat betekenisvol ouder worden is – en wat niet.

Suzanne Biewinga studeerde op latere leeftijd filosofie, nadat zij vele jaren werkzaam was geweest als ondersteuner van patiëntenorganisaties en als coördinator van een hospice. Zij promoveerde begin 2025 als zeventigjarige aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar een nieuwe filosofie van ouder worden als ervaring. Kort na haar promotie verscheen haar boek Ouder worden als ervaring, filosofie van het late leven. Het boek groeide in korte tijd uit tot een filosofische bestseller en staat op de longlist voor de Socratesbeker 2026.

De lezing vindt plaats in Pro Rege, Rengersweg 15 in Oentsjerk. Aanvang 20.00 u. Toegang gratis, aanmelden niet nodig.

---

Stand van zaken Thuis in de Trynwâlden

 Thuis wonen
Een belangrijk doel van Thuis in de Trynwâlden is dat oudere mensen thuis kunnen blijven wonen, juist ook als de situatie thuis kwetsbaarder wordt en er meer steun nodig is om thuis te zijn. In de afgelopen weken hebben 25 ouderen en naast betrokkenen toegezegd mee te willen werken om thuis te wonen zo lang en zo goed mogelijk te realiseren. Daar zijn we heel blij mee!
Om thuis te wonen en goed te kunnen leven zijn de wensen en behoeften van mensen zeer belangrijk. En die zijn voor ieder persoonlijk en verschillend. Zo is er bijvoorbeeld contact met anderen, vanuit nabijheid en door mensen uit de omgeving en/of vrijwilligers. Ook kan het gaan om voorzieningen zoals hulpmiddelen die in het dagelijkse leven behulpzaam zijn. En ook de begeleiding en zorgverlening door professionals. 

Om dit alles voor elkaar te krijgen is er een mooie samenwerking met meerdere organisaties. Een samenwerking tussen:

• Ferbiners en ynsetters
• Praktijkondersteuner huisarts
• Dorpsondersteuners
• Wijkverpleegkundigen
• Mienskipswurker
• Casemanagers dementie
• WMO consulenten 

In de afgelopen weken zijn er individuele gesprekken geweest met de 25 ouderen en naast betrokkenen, over de situatie thuis en over wensen en behoeften. Al snel kon er met behulp van ferbiners en ynsetters op vragen worden gereageerd. Zo werd er bijvoorbeeld een fietsmaatje gevonden, en was iemand beschikbaar om boodschappen te doen.
De komende maanden zullen meer vragen volgen en zal er meer steun en inzet nodig zijn, door ferbiners, ynsetters en professionals. Belangrijk blijft het samenwerken en de steun die past bij de oudere om thuis in de Trywâlden te kunnen wonen. 

“Ik moet er niet aan denken dat ik naar een verpleeghuis zou moeten verhuizen.
  Ik woon nu lekker rustig in de Trynwâlden”

Wilt u meer informatie over met steun en zorg in de Trywâlden kunnen blijven wonen, dan kunt u terecht bij de Dorpsondersteuners:
– Willemien van Rangelrooij 06 344 585 88 willemien@trynwalderein.nl
  – Marianne Koetsier 06 284 174 42 marianne@trynwalderein.nl 

Ontmoetingen en activiteiten
Eveneens een belangrijk doel is het uitbreiden van ontmoetingsmogelijkheden en activiteiten. Zo lijkt er behoefte aan een scootmobielclub. Ook is er vraag naar een toename van leden bij biljartclubs. En wordt er gedacht aan beweegactiviteiten en aan valpreventie. 

Bovendien is er aandacht voor Heemstra State, voor het uitbreiden van ontmoetingsmogelijkheden voor ouderen, liefst vaker per week. Voor een gesprek bij een kopje koffie, een spelletje of een andere activiteit. 

“We hebben elkaar keihard nodig in deze mooie samenwerking om zo goed
  mogelijk te regelen dat mensen thuis blijven wonen”

Over mogelijkheden voor ontmoetingen en activiteiten hopen we u in de volgende nieuwsbrief meer te kunnen vertellen.
Voor ideeën en vragen hierover kunt u terecht bij de Mienskipswurker:
  – Grytine Twijnstra 06 274 029 58     grytine@trynwalderein.nl 

---

Tryn’s ferfier komt eraan

Sinds het wegvallen van het MVT is het voor mensen in de Trynwâlden die geen eigen vervoer hebben veel moeilijker om bv naar de dokter of tandarts te gaan, of om koffieochtenden e.d. te bezoeken. Daarom is Trynwâlderein met steun van Sipke van der Meulen op zoek  gegaan naar alternatieven. Dat alternatief lijkt er nu te komen. 

Met medewerking van de provincie en van QBuzz wordt een elektrische personenauto beschikbaar gesteld waar mensen die geen eigen vervoer hebben een beroep op kunnen doen voor korte ritten binnen de Trynwâlden. Je kunt dit vergelijken met de BurgumMobyl of met de wijkauto in Westeinde. Dit is een fantastisch en eenmalig aanbod van de provincie en QBuzz. 

Hoe werkt dit ? 

Als je niet over eigen vervoer beschikt en je wilt binnen de Trynwâlden naar een koffieochtend of andere bijeenkomst, of naar de dokter, of je wilt boodschappen doen, dan kun je via de telefoon de dorpsauto bestellen. De telefoon wordt opgenomen door een planner die kijkt of de auto op het gewenste tijdstip beschikbaar is. Wel van te voren aanvragen dus. Wat is hiervoor nodig ?

We hebben chauffeurs nodig die volgens een af te spreken schema beschikbaar zijn om te rijden. Inmiddels hebben we een eerste overleg gehad met een twintigtal mensen die hier belangstelling voor hebben. Veelal mensen die vroeger ook voor MTV reden. Maar meer chauffeurs zijn welkom.

Daarnaast zoeken we planners, mensen die bereid zijn om volgens een af te spreken rooster de ritten in te plannen. Zij beschikken over een planningsysteem en zijn telefonisch bereikbaar op afgesproken tijden. Dit is niet heel ingewikkeld, maar vraagt wel nauwkeurigheid en natuurlijk klantvriendelijkheid.

Ook hebben we een paar mensen nodig die samen met Saekle Belksma deze kar willen trekken. In het bijzonder een penningmeester en secretaris.

Er moet de komende tijd nog heel veel gebeuren om dit voor elkaar te krijgen, maar we merken dat er ook veel enthousiasme is. We hebben er alle vertrouwen in dat dit gaat lukken en dat we ergens in het eerste kwartaal van 2026, als de auto op tijd beschikbaar komt, van start kunnen gaan. 

Wil je hieraan meedoen, meld je dan aan bij:

Saekle Belksma, tel. 06-10505750 of bij

Harke Heida, tel 06-11191720

---